Zawał i udar to dwa najtrudniejsze i najczęstsze problemy układu krążenia z jakimi mamy do czynienia w obecnych czasach.
Ataki serca są spowodowane zablokowaniem tętnic wieńcowych, a większość udarów jest spowodowana chorobą zakrzepowo-zatorową.
Obecnie istnieją trzy główne kategorie środków farmaceutycznych stosowanych w leczeniu lub zapobieganiu problemom z niedokrwieniem: leki trombolityczne, przeciwpłytkowe i przeciwzakrzepowe.
Leki trombolityczne mogą uratować życie w nagłych sytuacjach, jeśli są odpowiednio stosowane, ale mają kilka wad: krótki czas ich działania, ryzyko krwawienia śródczaszkowego oraz fakt, że muszą być podawane we wlewie dożylnym.
Leki przeciwpłytkowe i przeciwzakrzepowe mogą być stosowane w nagłych przypadkach lub jako profilaktyka wtórna. Działają poprzez zakłócanie układu krzepnięcia, ograniczając w ten sposób rozprzestrzenianie się lub pogorszenie niedokrwienia. Leki te nie usuwają istniejącego zakrzepu lub zatoru. Usunięcie blokady nadal zależy od układu fibrynolitycznego organizmu. A ten nie zawsze ma wystarczająco sił aby usunąć skrzepliny.
Podobnie jak leki trombolityczne, leki przeciwpłytkowe i przeciwzakrzepowe niosą ze sobą ryzyko wywołania nieprzewidzianego krwawienia nawet, jeśli są stosowane w małych dawkach i pod opieką lekarską.
Natura stworzyła bezpieczniejszy i często skuteczniejszy sposób pomocy osobom stosujących powyższe kategorie leków. To grupa enzymów nazywana lumbrokinazą.
Co to jest Lumbrokinaza?
Lumbrokinaza to złożony preparat enzymatyczny ekstrahowany z dżdżownic. Może być również określany jako enzymy z sproszkowanych dżdżownic (EPE) lub enzymy fibrynolityczne dżdżownicy (e-PPA).
Dżdżownice były używane w tradycyjnej medycynie wschodniej od tysięcy lat. Najstarsze zapiski pochodzą z Chin, Japonii, Korei. Nazywano je „smokami ziemi”.
Zainspirowani mądrością tradycyjnej medycyny, współcześni japońscy naukowcy rozpoczęli poszukiwania aktywnych składników, które mogłyby odpowiadać za obserwowane właściwości dżdżownic.
W 1983 roku dr Hisashi Mihara odniósł sukces w ekstrakcji silnych enzymów rozpuszczających fibrynę z dżdżownic i nazwał tę grupę enzymów lumbrokinazą.1 Od tego czasu koreańscy i chińscy naukowcy zgromadzili obszerne dane in vitro, zwierzęce i kliniczne na temat bezpieczeństwa i potencjalnego zastosowania lumbrokinazy.
Wykorzystanie dżdżownic w kwestii zdrowia układu naczyniowego przeszło długą drogę. Najpierw były suszone i używane w orientalnych wywarach ziołowych, następnie stosowano rozdrobnione proszki z dżdżownic. Później pojawiły się surowe ekstrakty, a teraz jest lumbrokinaza – oczyszczony preparat wieloenzymatyczny ekstrahowany z dżdżownic.
Na dzień 19.10.2020 r wpisując lumbrokinaza, PubMed zwraca 78 wyników z artykułami pochodzącymi od 1991 r. do sierpnia 2020 r. Jednak wyszukiwanie tego samego słowa kluczowego w jednej z największych chińskich baz medycznych generuje 994 publikacje. To pokazuje, jak niewiele ciekawych badań do nas dociera, a które przy odpowiednim zaangażowaniu da się wyszukać.
Mechanizmy działania lumbrokinazy
Przez lata różni badacze ekstrahowali lumbrokinazę z różnych gatunków dżdżownic różnymi metodami, a także badali jej właściwości fizjologiczne na modelach zwierzęcych. Większość badań wykazała, że lumbrokinaza jest przede wszystkim enzymem fibrynolitycznym i ma zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie działanie fibrynolityczne.2, 3
Może aktywować wrodzony układ plazminogenu, a także może osiągnąć bezpośrednią fibrynolizę niezależnie od układu plazminogenu.
W 2004 roku dr Zhang odkrył, że lumbrokinaza także hamuje aktywność PAI-1 i nasila aktywność t-PA.4
Oprócz tego, że jest silnym środkiem fibrynolitycznym, lumbrokinaza może pośrednio działać przeciwzakrzepowo poprzez hamowanie funkcji płytek krwi. Dr Jiang wraz z zespołem badawczym byli jednymi z pierwszych, którzy donieśli o takiej funkcjonalności.5 Co ciekawe, wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że lumbrokinaza zawiera enzym, który ma przeciwstawne działanie na układ krzepnięcia. W badaniu opublikowanym w 2007 roku wykazano, że lumbrokinaza nie tylko promuje fibrynolizę, ale także aktywuje protrombiny (a tym samym fibrynogenezę). 6 Wygląda na to, że natura zamierzała mieć w zamierzeniu lumbrokinazę raczej dwukierunkową niż jednokierunkową. Ten wbudowany mechanizm „równoważący” przypomina trochę adaptowany i stoi najprawdopodobniej za minimalną ilością skutków ubocznych lumbrokinazy.
Potencjalne zastosowania
Jako doustny suplement enzymatyczny lumbrokinaza nie jest w Polsce zbyt popularna. Dużo więcej mówi się o nattokinazie niż lumbrokinazie. Póki co, jeśli chcemy ją stosować, to musimy się posiłkować produktami z zagranicy.
Oto co medycyna wie na temat tej grupy enzymów i kiedy warto je stosować.
Udar niedokrwienny
Medycyna akademicka szuka rozwiązań zapobiegających, ale również skutecznie leczących pacjentów z udarem niedokrwiennym. Lumbrokinaza, jest bezpieczna i skuteczna w leczeniu ostrego udaru niedokrwiennego poprzez obniżenie lepkości krwi. zapobiega również możliwości wystąpienia perfuzji oraz zmniejsza deficyty nerwowe.7, 8, 9 Wykazano również, że poprawia skuteczność aspiryny jako środka wtórnej prewencji udaru.10, 11
Co ciekawe, u osób opornych na aspirynę, gdzie aspiryna nie wykazuje żadnych korzyści z profilaktyki, lumbrokinaza wydaje się negować oporność i potencjalnie pomaga zapobiegać chorobom sercowo-naczyniowym.12
Choroba wieńcowa
Lumbrokinaza jest równie skuteczna w leczeniu chorób wieńcowych, w tym u pacjentów z niestabilną dusznicą bolesną. Oprócz obniżenia lepkości krwi, lepkości osocza, fibrynogenu i ESR, dane badawcze wykazały, że lumbrokinaza była w stanie zminimalizować częstotliwość napadów dusznicy bolesnej, zminimalizować zapotrzebowanie na nitroglicerynę i poprawić uniesienie odcinka ST w EKG.13, 14, 15, 16 Inne potencjalne zastosowania lumbrokinazy w układzie krążenia obejmują zakrzepicę żył głębokich 17, nadciśnienie pierwotne 18, otępienie naczyniowe.19
Onkologia
Powszechnie wiadomo, że większość pacjentów z rakiem (zwłaszcza w późnym stadium) jest nadkrzepliwa i podatna na chorobę zakrzepowo-zatorową.20, 21, 22 Dlatego rozsądne jest stosowanie lumbrokinazy w zapobieganiu lub leczeniu choroby zakrzepowo-zatorowej związanej z rakiem. W ostatnich latach lumbrokinaza była badana jako potencjalny środek przeciwnowotworowy i przerzutowy. Istnieją różne dowody kliniczne i in vitro wskazujące na udział hiperkoagulacji w stymulowaniu wzrostu guza i przerzutów.23, 24
Istnieją również dowody wskazujące na potencjalne zastosowanie leków przeciwzakrzepowych w ograniczaniu wzrostu raka i przerzutów.25, 26, 27 Dlatego uzasadnione jest zbadanie, czy lumbrokinaza może być korzystna w ogólnym leczeniu pacjentów onkologicznych. Narazie, na wczesnym etapie badań wykazano, że lumbrokinaza hamuje wzrost komórek raka żołądka i przerzuty komórek raka wątrobyw modelach in vitro i zwierzęcych. 28, 29, 30 Badania na ludziach pewnie nastąpią w najbliższej przyszłości.
Przewlekłe infekcje związane z biofilmem
Przewlekłe infekcje związane z biofilmem stały się w ostatnich latach popularnym tematem. Medycyna akademicka szuka rozwiązań, ale sukcesów na tym polu brak. Biofilmy to obrazowo mówiąc „kokony” w których siedzą patogeny chroniąc się i czekając na „lepsze czasy”. Są bardzo odporne na działanie antybiotyków i naturalnych środków. Lumbrokinaza na tym polu potrafi zdziałać cuda. Ten enzym rozkłada biofilm, a przez to poprawia skuteczność antybiotyków w badaniach in vitro. Póki co brakuje badań na ludziach, ale specjaliści wiedzą że najlepiej w tym obszarze działają enzymy. Ponieważ jednak przewlekłe infekcje i przewlekłe stany zapalne mają tendencję do tworzenia nadkrzepliwości krwi, 31, 32 niektórzy klinicyści uważają, że prawdziwą korzyścią lumbrokinazy jest zmniejszenie powikłań związanych z nadkrzepliwością.
Inne warte uwagi działania lumbrokinazy:
- może poprawić nefropatię i neuropatie cukrzycową 33, 34
- może zapobiegać uszkodzeniom komórek serca przez bierne palenie 35
- może również odgrywać rolę w promowaniu silnych i zdrowych kości, a w razie potrzeby je regenerować. 36, 37
Czy to w ogóle jest bezpieczne?
Chociaż dżdżownice wydają się być bardzo bezpieczne, ale czy enzymy wyekstrahowane również są takie?
Wcześniejsze doświadczenia z rozwojem farmaceutyków nauczyły medyków czujności. Ryzyko zbyt mocnego rozrzedzenia krwi jest jednym z najczęściej obserwowanych skutków ubocznych we wczesnych badaniach. Jak to się ma do lumbrokinazy? Do tej pory praktycznie wszyscy naukowcy, którzy kiedykolwiek badali lub publikowali informacje o lumbrokinazie, doszli do wniosku, że jest to dobrze tolerowany i bardzo bezpieczny enzym fibrynolityczny. Bardzo możliwe, że bezpieczniejszy od nattokinazy.
W badaniu przeglądowym oszacowano wskaźnik działań niepożądanych po przyjęciu lumbrokinazy na około 3% z objawami takimi jak łagodny ból głowy, zawroty głowy, zaparcia i nudności; wszystkie te objawy ustąpiły samoistnie po odstawieniu leku i nie wymagały specjalnego leczenia. 38
W innym artykule przeglądowym odnotowano jeszcze niższy odsetek działań niepożądanych – 0,7% – chociaż autorzy uznali tę liczbę za niedoszacowaną. 39 Rodzaje działań niepożądanych obejmują nudności, wymioty, wysypkę, swędzenie skóry i zawroty głowy. Nie odnotowano problemów z krwawieniem ani uszkodzenia wątroby lub nerek.
Podczas opracowywania leków farmaceutycznych naukowcy wiedzą, że badania kliniczne to po prostu symulacje, i nie ma możliwości wykazania wszystkich działań niepożądanych. Profil działań niepożądanych dowolnego leku można naprawdę zrealizować dopiero po wprowadzeniu go na rynek i zastosowaniu w rzeczywistych warunkach.
Obecnie na rynku jest wiele produktów zawierających lumbrokinazę, z których większość jest sprzedawana w krajach azjatyckich. Niektóre z tych produktów są uważane za suplementy diety, inne za produkty tradycyjnej medycyny chińskiej. Są też takie które uznane są za produkty farmaceutyczne.
W ciągu ostatnich 30 lat lumbrokinaza i produkty pochodne dżdżownic zachowały doskonałe wyniki w zakresie bezpieczeństwa, przy niewielkich lub zerowych zgłaszanych reakcjach niepożądanych.
Różnice między produktami z lumbrokinazą a innymi enzymami
Nie wszystkie produkty z lumbrokinazą są takie same. Lumbrokinaza to nie jeden enzym, a grupa enzymów. Dlatego produkty wytwarzane przez różne firmy będą miały nieco inne właściwości ze względu na różnice w stosowanych gatunkach dżdżownic, metodach ekstrakcji i procesach oczyszczania.
W rezultacie niektóre produkty z lumbrokinazą mogą wpływać na testy laboratoryjne, takie jak INR lub aPTT, a niektóre nie. Mogą również różnić się rodzajem użytych kapsułek, wypełniaczami i procesami kontroli jakości. Pomimo różnic, dobrej jakości produkty lumbrokinazowe powinny przy prawidłowym stosowaniu zapewniać podobne korzyści kliniczne. Oprócz produktów o znormalizowanej aktywności enzymatycznej istnieją również produkty wykorzystujące zmielone dżdżownice lub prymitywnie ekstrahowane białka dżdżownic które mogą zawierać lumbrokinazę, ale bez oznaczania siły enzymatycznej i całkowitej aktywności enzymatycznej.
Jak więc wypada lumbrokinaza w porównaniu z innymi enzymami proteolitycznymi? Obecnie na rynku dostępnych jest wiele doustnych enzymów proteolitycznych, w tym bromelaina, enzymy trzustkowe, serrapeptaza, nattokinaza itp. Z punktu widzenia bezpieczeństwa, doustne enzymy proteolityczne są uważane za bardzo bezpieczne. Pod względem aktywności enzymatycznej wiele enzymów proteolitycznych ma szerokie spektrum aktywności, które nie są specyficzne dla fibryny.
Obecnie tylko serrapeptaza i nattokinaza są promowane jako posiadające aktywność fibrynolityczną, a zatem bardziej podobne i porównywalne z lumbrokinazą. Aby się więcej dowiedzieć, odsyłam do webinaru który znajduje się w dziale „video”.
Serrapeptaza jest enzymem wyekstrahowanym z jedwabników i wykazano, że jest skutecznym enzymem przeciwzapalnym w zmniejszaniu bólu i obrzęku. 40 Jednak nadal brakuje badań klinicznych potwierdzających jego stosowanie w stanach zakrzepowo-zatorowych.
W przeliczeniu na miligram do miligrama, siła fibrynolityczna lumbrokinazy jest około 300 razy silniejsza niż serrapeptazy.
Nattokinaza jest enzymem wyekstrahowanym ze sfermentowanej soi i wykazano, że jest skutecznym enzymem w poprawianiu różnych parametrów związanych z hiperkoagulacją. Udowodniono, że jako doustny enzym jest bardzo skuteczna w leczeniu i zapobieganiu chorobom sercowo-naczyniowym. Jednak zastosowanie nattokinazy w badaniach klinicznych na ludziach obejmujących stany zakrzepowo-zatorowe jest nadal ograniczone. 41
W przeliczeniu na miligram do miligrama, siła fibrynolityczna lumbrokinazy jest około 30 razy silniejsza niż nattokinazy.
Czy w takim razie inne enzymy proteolityczne nie są warte stosowania? Oczywiście, że są warte. Nie zawsze potrzebne jest użycie lumbrokinazy. Serrapeptaza powinna być stosowana przede wszystkim w stanach zapalnych i bólach związanych z operacjami jamy ustnej, twarzy, infekcją zatok, zapaleniem stawów lub przewlekłymi chorobami dróg oddechowych.
Nattokinaza i lumbrokinaza są bardziej odpowiednie dla osób z łagodną i ciężką hiperkoagulacją lub dla pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi.
Przyszłe wyzwania dla Lumbrokinazy
Mimo że lumbrokinaza jest dobrze zbadanym i klinicznie sprawdzonym preparatem enzymatycznym, poza Azją jest nadal stosunkowo nieznana dla większości osób. Wpływ na to ma kilka czynników.
Po pierwsze – największa ilość badań jest w języku Chińskim, a jak coś nie jest publikowane po angielsku to „nie istnieje”.
Po drugie – czysta farmaceutycznie lumbrokinaza pochodzi z Chin, jest bardzo droga i trudno dostępna.
Po trzecie, duże firmy farmaceutyczne nie znalazły jeszcze sposobu na czerpanie zysków z tego enzymu. Liczę, że niedługo pojawi się w ofercie polskich producentów suplementów i choć będzie to drogi produkt, to jednak jak widzicie w pewnych schorzeniach niezastąpiony.
Uprzedając pytania – w sygnaturowej linii suplementów nie pracujemy obecnie nad wykorzystaniem lumbrokinazy. Choć kto wie, co pokaże przyszłość. Na dzień dzisiejszy, najwięcej badań jest wykonanych nad lumbrokinazą Boluoke.
- Mihara H, et al. A novel fibrinolytic enzyme extracted from the earthworm, Lumbricus rubellus. Japanese Journal of Physiology. 1991;41(3):461–472.
- Ma EL, et al. Effects of Rongshuan No 1 (F-1) on the antithrombotic and antiplatelet aggregation. Journal of Shenyang Pharmaceutical University. 2001;18(5):370-372.
- He ZZ, et al. Separation and purification of earthworm fibrinolytic enzyme and the study of anti-thrombosis activity. Chinese Journal of Biochemical Pharmaceutics. 2001;22(6):284-286.
- Zhang J, et al. Experimental study on the effect of lumbrokinase on fibrinolysis in rats. Chinese Journal of Pathophysiology. 2004;20(5):891-892.
- Jiang DS, et al. Inhibition of platelet aggregation in hamsters by lumbrokinase extracted from Eisenia fetida. Journal of Capital Medical University. 1994;15(4):291-294.
- Yang M, et al. Eisenia fetida lumbrokinase research VI – thrombolytic effect in rabbits and protective effects in experimental stroke model in hamsters. Biotechnology. 1995;5(3):9-11.
- Li WY, et al. Observation of treating twenty-seven cases of ischemic stroke patients with lumbrokinase. New Chinese Medicine. 2003;34(4):63-64.
- Zhang HY. Observation of treating acute ischemic stroke with lumbrokinase. Capital Medicine. 2000;7(3):45-46.
- Zhang DJ, et al. Prevention of ischemic stroke recurrence using lumbrokinase. Capital Medicine. 2003;5(10):47-48.
- Sun MY, et al. Clinical Observations of Lumbrokinase Intervention in 60 Coronary Heart Disease Patients with Aspirin Resistance. Chinese Journal of Gerontology. 2009; 29: 760-761.
- Liu HS. Clinical observation of treating 60 angina patients with lumbrokinase. Tianjin Pharmacy. 2002;14(2):45-46.
- Yi XF, et al. Efficacy of treating unstable angina seniors with lumbrokinase. Capital Medicine. 2002;9(9):57-58.
- Zhou HS, et al. Clinical observation of treating unstable angina seniors with lumbrokinase capsules. Central Plains Medical Journal. 2001;28(9):2-3.
- Song JS, et al. Clinical analysis of treating 17 cases of deep venous thrombosis with lumbrokinase. Occupation and Health. 2001;17(4):111-115.
- Ye SZ, et al. Observation of treating 51 cases of essential hypertension with lumbrokinase. Clinical Medicine. 2007;27(9):59.
- Gao Y, et al. Efficacy of combining lumbrokinase with nimodipine in the treatment of vascular dementia. Journal of Liaoning University of Traditional Chinese Medicine. 2008;10(11):5-7.
- De Cicco M. The prothrombotic state in cancer: pathogenic mechanisms. Crit Rev Oncol Hematol. 2004 Jun;50(3):187-96.
- Molnar S, et al. Procoagulant factors in patients with cancer. Hematology. 2007 Dec;12(6):555-9.
- Falanga A, et al. Hypercoagulability and tissue factor gene upregulation in hematologic malignancies. Semin Thromb Hemost. 2008 Mar;34(2):204-10.
- Francis JL, et al. Effect of antihemostatic agents on experimental tumor dissemination. Thrombosis and Hemostasis. 2002; 28: 29-38.
- Caine GJ, et al. The hypercoagulable state of malignancy: pathogenesis and current debate. Neoplasia. 2002 Nov-Dec;4(6):465-73.
- Clerk CP, et al. The effect of low molecular weight heparin on survival in patients with advanced malignancy. J Clin Oncol. 2005 Apr 1;23(10):2130-5.
- Kakkar AK, et al. Low molecular weight heparin, therapy with dalteparin, and survival in advanced cancer: the fragmin advanced malignancy outcome study (FAMOUS). J Clin Oncol. 2004 May 15;22(10):1944-8.
- DeFeo K, et al. Use of dabigatran etexilate to reduce breast cancer progression. Cancer Biol Ther. 2010 Nov 15;10(10):1001-8.
- Li HY, et al. Antitumor activity of earthworm fibrinolytic enzyme. Chinese Pharmacological Bulletin. 2004;20(8):908-910.
- Chen H, et al. Effect of earthworm fibrinolytic enzyme on the inhibition of invasion and metastasis in hepatocellular carcinoma cell. Jiangsu Medical Journal. 2008;34(4):383-385.
- Chang CX, et al. Anti-metastatic activity of earthworm fibrinolytic enzyme on hepatoma cell in vivo. Traditional Chinese Drug Research & Clinical Pharmacology. 2009;20(6):520-524.
- Song WG, et al. Clinical observation of Boluoke with Lotensin, a new therapy for early stage diabetic nephropathy. Jiangxi Medical Journal. 2010 July; 45(7): 667-668.
- Gu XL, et al. Observation of the effectiveness of treating diabetic peripheral neuropathy by lumbrokinase. Chinese Journal of Primary Medicine and Pharmacy. 2003 July; 10(7): 665.
- Wang CL, et al. Progress in lumbrokinase. Progress in Veterinary Med. 2009;30(11):86-90.
- Tang YJ, et al. Lumbrokinase: A review of domestic research literatures. Capital Medicine. 2011;18(6):39-42.
- Serrapeptase Monograph, Natural Health Products Ingredients Database, Health Canada. 2014 February 7. http://webprod.hc-sc.gc.ca/nhpid-bdipsn/atReq.do?atid=serrapeptase&lang=eng
- Zhao J, et al. Eisenia fetida Protease-III-1 Functions in Both Fibrinolysis and Fibrogenesis. J Biomed Biotechnol. 2007;2007(5):97654. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17641727/
- Cao YJ, et al. Oral fibrinogen-depleting agent lumbrokinase for secondary ischemic stroke prevention: results from a multicenter, randomized, parallel-group and controlled clinical trial. Chin Med J (Engl). 2013 Nov;126(21):4060-5. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24229674/
- Kasim M, et al. Improved myocardial perfusion in stable angina pectoris by oral lumbrokinase: a pilot study. J Altern Complement Med. 2009 May;15(5):539-44. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19416019/
- Levi M, et al. Infection and inflammation and the coagulation system. Cardiovasc Res. 2003 Oct 15;60(1):26-39. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14522404/
- Kitchens CS. Concept of hypercoagulability: a review of its development, clinical application, and recent progress. Semin Thromb Hemost. 1985 Jul;11(3):293-315. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3901260/
- Liao HE, et al. Cardio Protective Effects of Lumbrokinase and Dilong on Second-Hand Smoke-Induced Apoptotic Signaling in the Heart of a Rat Model. Chin J Physiol. 2015 Jun 30;58(3):188-96. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26014124/
- Fu YT, et al. Porous gelatin/tricalcium phosphate/genipin composites containing lumbrokinase for bone repair. Bone. 2015 Sep;78:15-22. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25933942/
- Fu YT, et al. Earthworm (Pheretima aspergillum) extract stimulates osteoblast activity and inhibits osteoclast differentiation. BMC Complement Altern Med. 2014 Nov 11;14:440. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25387689/
- Weng YQ, et al. Nattokinase: An Oral Antithrombotic Agent for the Prevention of Cardiovascular Disease. Int J Mol Sci. 2017 Mar; 18(3): 523. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5372539/