Choroba afektywna dwubiegunowa, zwana również zaburzeniem maniakalno-depresyjnym jest zaburzeniem które powoduje wahania nastroju, energii i funkcjonowania danej osoby. Charakteryzuje się doświadczeniami intensywnych stanów emocjonalnych takich jak okresy długotrwałej depresji na przemian z okresami manii/hipomanii. Objawy manii w chorobie afektywnej dwubiegunowej obejmują: nadmiernie podwyższony nastrój zmniejszoną potrzebę snu lekkomyślne zachowanie zaburzenia myślowe Objawy dużej depresji w chorobie afektywnej dwubiegunowej obejmują: intensywny smutek lub rozpacz częste myśli o samobójstwie/śmierci niepokój zwiększony lub zmniejszony apetyt zwiększony lub zmniejszony sen Choroba afektywna dwubiegunowa dzieli się według jej ciężkości na 3 typy: Dwubiegunowy I Dwubiegunowy II Zaburzenie cyklotymiczne Choroba afektywna dwubiegunowa typu I jest najcięższą postacią, w której epizody manii i depresji poważnie zaburzają funkcjonowanie. Etap maniakalny trwa co najmniej tydzień. Uważa się, że pacjenci z chorobą afektywną dwubiegunową typu I, którzy mają cykle "epizodów nastrojowych" w ilości 4 lub więcej razy w roku, mają szybko poruszającą się chorobę afektywną dwubiegunową. Choroba afektywna dwubiegunowa typu II charakteryzuje się mniej ciężkimi objawami i zazwyczaj nie prowadzi do znacznego upośledzenia funkcjonowania. Rozpoznanie choroby afektywnej dwubiegunowej typu II wymaga co najmniej jednego poważnego epizodu depresyjnego i jednego epizodu „hipomanicznego”. Epizod hipomanii obejmuje mniej poważne epizody maniakalne i trwa krócej niż tydzień. Cyklotymia jest łagodniejszą formą choroby afektywnej dwubiegunowej typu II, z mniej ciężkimi objawami, ale wiąże się z wieloma "wahaniami nastroju" składającymi się z łagodnej, ale długotrwałej formy depresji i hipomanii. Medyczny standard opieki Standardowe podejście medyczne zazwyczaj nie uwzględnia ani nie zajmuje się dietą, składnikami odżywczymi i środowiskowymi przyczyniającymi się do depresji. Konwencjonalne leczenie choroby afektywnej dwubiegunowej obejmuje połączenie leków i psychoterapii. Leki powszechnie stosowane w chorobie afektywnej dwubiegunowej obejmują: Lit Kwas walproinowy Karbamazepinę Środki przeciwpsychotyczne Leki te działają jako stabilizatory nastroju które pomagają skorygować niezrównoważoną sygnalizację mózgową. Czynniki przyczyniające się Czynnikami przyczyniającymi się są substancje lub warunki, które odgrywają przeważającą rolę w przyczynowości lub promowaniu choroby afektywnej dwubiegunowej. Dieta niskoinozytolowa Osoby z chorobą afektywną dwubiegunową mogą mieć zmieniony poziom inozytolu w mózgu.1 Nadaktywny wpływ inozytolu w mózgu jest zamieszany w wyzwalanie manii. Spożywanie diety ubogiej w inozytol może być przydatne u niektórych pacjentów. W badaniu dieta niskoinozytolowa była korzystna dla 10 z 15 pacjentów. Leki powszechnie stosowane w leczeniu chorób afektywnych dwubiegunowych działają poprzez obniżenie poziomu inozytolu w mózgu, więc ograniczenie go w diecie może być pomocą w działaniu litu. Kofeina Kofeina jest cząsteczką, która działa jako stymulant w ośrodkowym układzie nerwowym. Powszechnie występuje w kawie, czarnej herbacie, napojach energetycznych, napojach gazowanych, czekoladzie, niektórych lekach, a także w guaranie i yerba maté. Nadmierne spożycie kofeiny objawia się nerwowością, drażliwością, kołataniem serca, bezsennością, a także zwiększonym tętnem, temperaturą ciała, przepływem krwi i podwyższonym poziomem cukru we krwi. Kofeina zuboża składniki odżywcze, które są ważne dla zdrowia psychicznego, takie jak witaminy z grupy B, witamina C, potas, magnez, wapń, cynk. Nadmiar kofeiny pogarsza sposób, w jaki organizm reaguje na hipoglikemię. A hipoglikemia jest czynnikiem ryzyka depresji. Ograniczenie kofeiny może sprzyjać zmniejszeniu wrogości, podejrzliwości, niepokoju i drażliwości u osób z chorobami psychicznymi, które piją nadmierne ilości kawy. Kilka badań wykazało związek między ilością spożywanej kofeiny a nasileniem objawów afektywnych dwubiegunowych. Kofeina u chorych powoduje objawy maniakalne i wywołuje zespół afektywny dwubiegunowy. Hamuje również działanie litu. Osoby przechodzące w stan maniakalny mają tendencję do picia nadmiernych ilości produktów zawierających kofeinę (kawy, energetyków). Jeśli nastąpi nagły wzrost spożywanej kofeiny, to może dojść do objawów maniakalnym. UWAGA: Jeśli chory spożywał duże ilości kofeiny, a zarazem przyjmował lit, to nie należy całkowicie i szybko odstawiać kofeiny. Bardzo często kończy się to uwolnieniem zbyt dużej ilości litu i spotęgowaniem jego toksyczność. Stany zapalne Stany zapalne są normalną częścią obrony organizmu przed urazem lub infekcją. Jednak stan zapalny jest szkodliwy, gdy trwa zbyt długo (miesiące lub lata). Depresji dwubiegunowej i epizodom maniakalnym mogą towarzyszyć zwiększone stany zapalne i aktywność immunologiczna limfocytów T. Niższy poziom czynnika neurotroficznego pochodzenia mózgowego (BDNF) jest powszechny u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową. A niższy BDNF jest zawsze powiązany z stanem zapalnym. Lit wykazuje swoją skuteczność w leczeniu objawów dwubiegunowych, po części dlatego, że ma działanie przeciwzapalne. Suplementacja SuplementFormaDawkowanieCzęstotliwośćUwagiFolian5-MTHF400 mcgraz dziennieUnikaj syntetycznego kwasu foliowegoWitamina B12Metylokobalamina1000 mcgraz dzienniepodjęzykowyMagnez400 - 600 mgOmega 32000 - 4000 mgdo posiłku z tłuszczemN-acetylocysteina1000 mgdwa razy dziennie L-tryptofan6000 - 12000 mg - typ 12000 - 3000 mg - typ 2Cholina3000 - 8000 mgB kompleks50 mgWitamina C500 mgsześć razy dziennie Dodatkowa suplementacja: Chrom: 200–400 mcg/dzień (jeśli pojawia się chęć na węglowodany) Cynk: 50 mg/dzień (zawsze w odstępie 4 godzin od magnezu) Miedź: 1 mg Witamina B3: 2000 - 3000 mg (2 - 3 gramów) Probiotyki: Lactobacillus rhamnosus GG i Bifidobacterium animalis subsp. lactis szczep Bb12 Kwas foliowy / folian Folian to forma naturalnie występująca w żywności. W większości suplementów stosuje się syntetyczny kwas foliowy, ponieważ jest prostszy w uzyskaniu. Nie jest to forma którą należy brać pod uwagę w jakiejkolwiek suplementacji. Badania wykazały, że podwyższony poziom homocysteiny zwiększa problemy psychiczne, które obejmują upośledzenie funkcji poznawczych i depresję u osób z zaburzeniami afektywnymi, w tym dwubiegunowymi. Co więcej, wysoki poziom homocysteiny oraz niski poziom kwasu foliowego i witaminy B12 może być czynnikiem rozwoju choroby afektywnej dwubiegunowej. Badanie homocysteiny jest proste i szybkie, a może być dużą pomocą diagnostyczną. Ilość kwasu foliowego stosowanego w praktyce i badaniach wahają się od 100 do 5000 mcg/dzien w dawkach podzielonych. Dobrej jakości suplement zazwyczaj zawiera 400 mcg kwasu foliowego. Wykazano, ze suplementacja kwasem foliowym w połączeniu z lekami jest bezpieczna i skuteczna w leczeniu ostrego stadium manii w chorobie afektywnej dwubiegunowej. Witamina B12 Niedobór witaminy B12 może wpływać na nastrój, emocje, sen i może powodować zaburzenia psychiczne. Witamina B12 jest niezbędna do syntezy neuroprzekaźników, w tym serotoniny i dopaminy. Regeneruje osłonkę mielinową wokół neuronów. Ma też wpływ na metabolizm homocysteiny. Psychiatryczne objawy niedoboru witaminy B12 obejmują: pobudzenie, niepokój, drażliwość, demencję, depresję, zmęczenie, łagodne upośledzenie pamięci, negatywizm, panikę, fobie, zmiany osobowości i psychozę. Osoby z depresją mogą mieć większe zapotrzebowanie na kobalaminę z powodu zmniejszonego transportu witaminy B12 przez barierę krew-mózg. Drugim powodem większego zapotrzebowania jest zwiększony rozkład witaminy B12 w tkance mózgowej. I nie dajmy się zwieść, gdy poziom witaminy B12 jest w normie. Bardzo często w badaniu krwi jest norma, a niedobór występuje w płynie mózgowo-rdzeniowym. Ilość witaminy B12 stosowana w praktyce i badaniach waha się od 1000–5000 mcg dzień. Preferowaną formą jest metylokobalamina, która najdłużej zostaje w tkankach. Ta forma najskuteczniej się wchłania w postaci podjęzykowej. W kontekście zaburzenia afektywnego dwubiegunowego rozsądne byłoby podanie domięśniowe witaminy B12 (1000 mcg, 1-2 razy w tygodniu przez cztery tygodnie), nawet przy braku niedoboru witaminy B12. Magnez Znacząco obniżony wewnątrzkomórkowy poziom magnezu stwierdzono u osób z nieleczoną chorobą afektywną dwubiegunową podczas epizodu manii. Natomiast pobudzenie maniakalne zostało skorelowane z wyższym stosunkiem wapnia do magnezu. Leki stosowane w terapii dwubiegunowej znacznie zwiększają wewnątrzkomórkowy magnez (oprócz litu). Ilości magnezu stosowane w badaniach wahają się od 100–750 mg jonów magnezu dziennie w kilku dawkach podzielonych. Uzupełnienie niedoboru magnezu za pomocą suplementacji powoduje znaczną poprawę objawów psychiatrycznych. Suplementacja glicynianem magnezu w dawce 120-240 mg na posiłek i przed snem korzystnie wpływa na nastrój. Natomiast suplementacja glicynianem lub cytrynianem magnezu w dawce 240–360 mg przed snem wspomagała początek snu i jego długość. Niektóre korzystne formy magnezu to glicynian magnezu, treonian, taurynian i jabłczan. Najgorszą formą suplementacji jest tlenek magnezu. Magnez w organizmie wywiera działanie biochemiczne podobne do działania litu. Co według wielu specjalistów może być skutecznym stabilizatorem nastroju. Doustna suplementacja magnezem, sama lub jako dodatek do leków, okazała się korzystna u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową. Osoby z „dwubiegunówką” którzy nie odczuli poprawy zdrowotnej stosując kombinację litu, haloperydolu i klonazepamu, odczuli ją gdy do protokołu dodano magnez. Omega-3 Wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega 3 i 6 są niezbędne do prawidłowego rozwoju i funkcjonowania mózgu. Omega-3 i jej metabolity świetnie niwelują stany zapalne, zapalenie nerwów i nadaktywność neuroprzekaźników. Niedobory kwasów tłuszczowych omega-3 (EPA i DHA) są związane z wystąpieniem manii w chorobie afektywnej dwubiegunowej i mogą ją poprzedzać. Wykazano, że omega-3 mają właściwości stabilizujące nastrój zarówno w fazie maniakalnej jak i depresyjnej choroby afektywnej dwubiegunowej oraz wydłużają czas trwania remisji. Suplementacja kwasami omega-3 wydaje się korzystna w leczeniu depresji. Ilości kwasów tłuszczowych omega 3 stosowanych w praktyce i badaniach wahają się od 1-4 g/dzień połączonego EPA i DHA. Długotrwałej suplementacji EPA i DHA powinien towarzyszyć suplement witaminy E, ponieważ te kwasy tłuszczowe zwiększają zapotrzebowanie organizmu na witaminę E. Najlepiej jest wprowadzić cały ADEK.Przywrócenie poziomu EPA i DHA w mózgu po przewlekłym niedoborze zajmuje co najmniej 10 tygodni. Tak więc trzymiesięczna suplementacja to minimum, aby odczuć zmiany. Dawki stosowane w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej wahały się od 1,29 do 9,6 g /dobę kwasów tłuszczowych omega-3 u dorosłych i 1,3–4,3 g dziennie u dzieci. Olej rybi jest stosunkowo bezpieczny i powoduje znaczną poprawę u większości pacjentów. Dlatego należy rozważyć go w terapii pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową. Olej lniany największe korzyści wykazał gdy był stosowany wspomagająco. Jednak w chwili ataku nie wykazywał właściwości wyciszających. Olej z wiesiołka jest na ogół przeciwwskazany przy chorobie afektywnej dwubiegunowej ze względu na zawartość kwasów tłuszczowych omega 6. NAC (N-acetylocysteina) N-acetylocysteina, bardziej znana jako NAC, jest pochodną aminokwasu cysteiny. NAC w kontekście zdrowia psychicznego pełni role regulatora stanu zapalnego oraz jest wymagany do produkcji glutationu. Moduluje neuroprzekaźniki, w tym glutaminian i dopaminę, wspomaga produkcję energii mitochondrialnej i zapewnia wsparcie neurotroficzne. U osób z chorobą afektywną dwubiegunową poziom glutationu jest dość niski. NAC poprzez zwiększenie jego produkcji, może być dobrym rozwiązaniem wartym rozważenia. Co potwierdzają też badania. Wykazano, że NAC jest korzystny, gdy jest stosowany wspomagająco z lekami dwubiegunowymi. NAC nie zawsze działa, ale kiedy zadziała, to niepokojące irracjonalne myśli stopniowo zmniejszają swoją intensywność i dość szybko zanikają. Negatywne myśli typu „jestem złą osobą” lub „nikt mnie nie lubi" które nie mogą być uspokojone przez zmianę myślenia i które wciąż ingerują w czyjąś świadomość wydają się zmniejszać. A jeśli nadal występują, są mniej niepokojące a tym samym jest mniejsze prawdopodobieństwo, że wywołają depresję lub inne negatywne skutki. Dawki NAC stosowane w kontekście choroby afektywnej dwubiegunowej wahają się od 1000 do 2000 mg/dzień. W badaniu z podwójnie ślepą próbą 2 g/dzień NAC w połączeniu z lekami afektywnymi dwubiegunowymi poprawiły objawy depresji u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi. NAC można bezpiecznie łączyć z nietypowymi lekami przeciwpsychotycznymi i można go łączyć ze wszystkimi klasami leków psychiatrycznych. Tryptofan Serotonina, uważana za hormon szczęścia i dobrego samopoczucia, jest syntetyzowana z aminokwasu tryptofan. Tryptofan jest przekształcany w organizmie do 5-HTP, który następnie przekształca się w neuroprzekaźnik serotoninę. Suplementacja tryptofanem wykazuje korzyści zarówno w fazie maniakalnej jak i depresyjnej choroby afektywnej dwubiegunowej. Osoby z niedoborem tryptofanu odczuli poprawę objawów dzięki suplementacji tryptofanu w dawce 100–200 mg/kg masy ciała na dobę. Ilość tryptofanu stosowana w suplementacji wahała się od 50 do 6000 mg/dobę. To dużo, ale tryptofan to dość mała cząsteczka, która ma trudność z przeniknięciem do mózgu. Spożycie węglowodanów zwiększa ilość tryptofanu, która przekracza barierę krew-mózg. Dlatego tryptofan najlepiej przyjmować z niewielką ilością węglowodanów, np. miodu, aby ułatwić jego wchłanianie. W praktyce stwierdzono, że optymalna dawka tryptofanu wynosi 2 g/dobę, przyjmowana z witaminą B6. Dawka 6 g/dobę jest zalecana, gdy tryptofan jest stosowany samodzielnie, a 4 g/dobę jest zalecane, gdy podaje się go w połączeniu z 2 g/dobę niacynamidu. Tryptofan i niacynamid powinny być przyjmowane w dwóch oddzielnych dawkach z odstępem 4 godzin, aby zminimalizować wahania ilości tryptofanu we krwi. Wymaganą dawkę można zmniejszyć, podając tryptofan i niacynamid na czczo wraz z węglowodanami. Jeśli tryptofan powoduje nadmierne zmęczenie, to pomóc może dodanie 500 mg L-tyrozyny dwa razy dziennie. W przypadku osób z niedoborem tryptofanu suplementacja czystym aminokwasem może zapewnić większy zakres korzyści niż suplementacja 5-HTP. W chorobie dwubiegunowej badania kliniczne wykazały skuteczność między 6000 mg a 12 000 mg (6-12 g/dzień) tryptofanu. SKUTKI UBOCZNE Skutki uboczne suplementacji L-tryptofanem mogą obejmować zgagę, ból brzucha, odbijanie, gazy, nudności, wymioty, biegunkę, utratę apetytu, ból głowy, zawroty głowy, senność, suchość w ustach, rozmycie wzroku, osłabienie mięśni a u niektórych osób również problemy seksualne. Wysokie dawki tryptofanu mogą sprzyjać zaostrzeniu astmy oskrzelowej i nudnościom. Tryptofanu nie należy stosować w okresie ciąży, z toczniem lub z niewydolnością nadnerczy. Jednoczesne podawanie L-tryptofanu i leków przeciwdepresyjnych zwiększających aktywność serotoninergiczną i może zwiększać skuteczność i toksyczność leków. Dlatego, nie powinno się suplementować tryptofanu lub 5-HTP podczas przyjmowania leków SSRI lub MAOI. Nie należy również przyjmować tryptofanu, jeśli przyjmuje się morfinę. Cholina Niedobór choliny może być czynnikiem zapalnym w niektórych przypadkach manii. Wiadomo, że środki promujące acetylocholinę mają działanie przeciwmaniakalne. Dlatego, suplementacja choliny lub lecytyny (zawierającej cholinę) może być pomocna u osób z chorobą afektywną dwubiegunową. Zwłaszcza jeśli ktoś nie reaguje na lit lub inne leki. W badaniach klinicznych wykazano, że suplementacja choliną lub lecytyną powoduje znaczną poprawę u pacjentów z maniakalną i chorobą afektywną dwubiegunową. Suplementacja fosfatydylocholiną w ilości od 15 g do 30 g/dobę wykazała zmniejszenie manii i depresji u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową. Niestety, po zbyt szybki odstawieniu suplementacji, objawy powróciły. Przyjmując lecytynę kup produkt który będzie przebadany i standaryzowany na odpowiednią ilość choliny. Najlepsze suplementy mają mają 90% fosfatydylocholiny. Są również suplementy zawierające cholinę np. dwuwinian choliny (Vitacholine™). Cholina nie wchodzi w interakcje z żadnymi lekami.2 Chrom W opisach przypadków wykazano, że dwóch pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową typu II doświadczyło szybkiej poprawy po suplementacji 400–600 µg/dzień chromu w postaci pikolinianu chromu. 50-letni mężczyzna cierpiał na chorobę afektywną dwubiegunową typu II od ponad 20 lat. W ciągu 2 dni od rozpoczęcia stosowania chromu w dawce 400 µg/dzień zauważył wyraźną poprawę i mógł odstawić lit bez nawrotu objawów. Kilka miesięcy później zapomniał wziąć chrom i po kilku dniach objawy powróciły. Następnie zaczął przyjmować 800 µg/dzień, aby „nadrobić zaległości”, po czym wystąpiło pocenie się i łagodne drżenie rąk. Po zmniejszeniu dawki do 600 µg/dzień objawy ustąpiły. Autorzy raportu zasugerowali, że chrom może działać poprzez wzmacnianie działania insuliny (co skutkuje zwiększoną dostępnością tryptofanu do mózgu) i/lub wpływania na uwalnianie noradrenaliny. Witamina B3 Niektóre osoby, nawet z długa historią choroby afektywnej dwubiegunowej bardzo dobrze reagują na niacynę. Dr Hoffer wielokrotnie wykazał że witamina B3 usuwa lęk czy depresję. W opisie przypadków pewien mężczyzna przy dawce 2 do 3 gramów kontrolował chorobę, ale po odstawieniu niacyny w ciągu 3 dni, wszystkie objawy powróciły. Najprawdopodobniej niacyna nie leczy tego schorzenia, ale pozwala trzymać je w ryzach. Lit Lit jest stosowany jako podstawowy lek w chorobie dwubiegunowej. Jako formę używa się węglanu litu. Dawkowanie jest zawsze ustalane indywidualnie, a jego działanie lecznicze występuje po 1–3 tygodni stosowania leku. Lit chroni neurony przed uszkodzeniem oraz stymuluje wzrost nowych neuronów. Ma właściwości przeciwzapalne, w tym hamujące syntezę i uwalnianie glutaminianu. Zwiększa poziom serotoniny w mózgu, ogranicza dopaminę oraz stymuluje produkcję receptorów GABA. W suplementacji stosuje się „sól” litu mineralnego i kwasu orotowego czyli orotan litu. Aby organizm mógł używać litu, musi go przenosić cząsteczka transportera. W orotanie litu transporterem jest kwas orotowy (czasami nazywany witaminą B-13), substancja, którą organizm również wytwarza naturalnie. Orotan litu jest stosowany w leczeniu stresu, depresji maniakalnej, alkoholizmu, ADD, ADHD, PTSD i choroby Alzhiemera. Może być stosowany w niższych dawkach i ma mniej skutków ubocznych niż medyczny lit. Mechanizm działania orotanu litu w małych porcjach jest zupełnie inny niż ten, gdy ktoś przyjmuje go w większych ilościach. W dużych dawkach lit działa jak lek, któremu towarzyszą potencjalnie poważne i wyniszczające skutki uboczne. Bezpieczeństwo niskich dawek litu jest porównywalna z niskimi dawkami innych składników odżywczych, takich jak cynk. Odżywcze dawki litu (orotan lub asparaginian) wahają się od 2 do 30 mg na dobę. Niedoczynność tarczycy występuje często u osób z chorobą afektywną dwubiegunową o szybkich cyklach. Prawdopodobnie jest ona częściowo spowodowana leczeniem litem, który hamuje uwalnianie hormonu tarczycy. Bardzo ważne! Jeśli przyjmujesz lit na receptę (węglan) to stosuj tylko tę formę. Nie wolno dodawać innych form litu ani samemu modyfikować dawki. Lek to nie jest suplement. Toksyczność węglanu litu (na receptę) i łatwość jego przedawkowania jest naprawdę duża.
